"Zuur" is een verzamelnaam voor een klasse chemische verbindingen.
In de scheikunde is de enge definitie van een zuur: een verbinding die, wanneer opgelost in een waterige oplossing, ioniseert en kationen produceert die uitsluitend uit waterstofionen bestaan. Deze definitie werd voorgesteld door Arrhenius, en het onderliggende raamwerk staat bekend als de zuur{1}}zuurbasetheorie van Arrhenius.
De brede definitie van een zuur is: een stof die een paar elektronen kan opnemen.
De meeste stoffen in deze categorie zijn gemakkelijk oplosbaar in water; een kleine minderheid-zoals kiezelzuur-is echter slecht oplosbaar. Waterige oplossingen van zuren geleiden over het algemeen elektriciteit; hun geleidbaarheid houdt rechtstreeks verband met de mate van ionisatie in het water. Sommige zuren komen voornamelijk in water voor als intacte moleculen en geleiden daarom geen elektriciteit; andere dissociëren in positieve en negatieve ionen, waardoor elektrische geleiding mogelijk wordt.
Brønsted-Lowry Acid-Basetheorie (Protonentheorie): Een bredere definitie stelt dat binnen een chemische reactie elke stof die een proton kan doneren, wordt geclassificeerd als een zuur, terwijl het omgekeerde (een protonacceptor) wordt geclassificeerd als een base. Deze definitie wordt toegeschreven aan JM Brønsted en TM Lowry.
De zuurgraad van Brønsted is een concept dat is afgeleid van de Brønsted-Lowry-theorie, en vertegenwoordigt het vermogen van een stof om een proton (H⁺) vrij te geven. Specifiek wordt voor een stof HA die een H⁺-ion vrijgeeft om A⁻ te vormen, de Brønsted-zuurgraad gekwantificeerd door de evenwichtsconstante van de reactie: HA ⇌ H⁺ + A⁻. Hoe groter deze evenwichtsconstante, hoe gemakkelijker HA een proton vrijgeeft, en bijgevolg hoe sterker de Brønsted-zuurgraad.
Lewiszuur-basetheorie: Deze theorie, voorgesteld door de Amerikaanse scheikundige GN Lewis, definieert een zuur als een stof die werkt als een elektronen-paaracceptor-, een 'Lewiszuur' genoemd. Deze definitie omvat een aanzienlijk bredere reikwijdte dan eerdere theorieën. Een Lewis-zuur-base-reactie wordt gekarakteriseerd als een reactie waarbij een gecoördineerde covalente binding wordt gevormd tussen een elektronen-paaracceptor en een elektronen-paardonor.
Theorie van harde en zachte zuren en basen (HSAB): De HSAB-theorie dient als een uitbreiding van de Lewis-zuur--basetheorie. Binnen het raamwerk van de HSAB-theorie worden zowel zuren als basen onderverdeeld in twee verschillende klassen: 'hard' en 'zacht'.
